Meditatie (1)

Een van de dingen die ik heb overwogen te doen tijdens mijn tijd in Chiang Mai is een meditatieretraite in Doi Suthep, een tempel en bekend meditatiecentrum bij Chiang Mai. Doordat ik langer op Koh Samet ben gebleven, maar ook doordat ik me net iets te lang bleef afvragen of ik dit wel cold turkey moest doen, bleek bij aanmelding dat er geen plek meer is tot ergens half januari. Tja, eigen schuld dikke bult. Of, zoals iemand anders het mooier formuleerde: “Blijkbaar is het nog niet het moment voor jou”.

In het Doi Suthep Vipassana Meditatiecentrum zoals het voluit heet, leer je door middel van Vipassana-meditatie meer inzicht in jezelf te krijgen. Vipassana betekent letterlijk ‘de dingen zien zoals ze echt zijn’. Er zijn verschillende cursussen. Voor beginnelingen zoals ik variëren ze van 4 tot 14 dagen. Tijdens de cursus of retraite, want dat is het, wordt er niet gesproken. Daarnaast mag er geen afleiding gezocht worden in lezen, schrijven of muziek luisteren. Eten wordt alleen gedaan om het lichaam te voeden, slapen om gezond te blijven. In de praktijk betekent dit dat er na het middaguur geen maaltijden meer geserveerd worden en dat uitslapen uit den boze is, lees: de wekker gaat om 5.00 uur ’s morgens.

Ja, dat zijn geen halve maatregelen. Desondanks was ik ietwat teleurgesteld dat ik de uitdaging niet aan kon gaan. Op zoek naar alternatieven in Laos vond ik niets vergelijkbaars. In het zuiden van Thailand, waar ik na mijn rondreis door Laos weer ben, zijn wel wat mogelijkheden, bijvoorbeeld op een van de eilanden of in Bangkok. Toch heb ik in Chiang Mai nog even aan het hele mediatiegebeuren kunnen ruiken. Op een van m’n laatste dagen in de stad deed ik een meditatiecursus van één dag in Wat Suan Dok, een tempel annex hogeschool en universiteit middenin Chiang Mai.

Na aanmelding en registratie in het kantoor van Monk Chat, dit is overigens een geweldig initiatief, ik zou zeker even op het linkje klikken, startte de cursus om 9.30 uur in de naastgelegen ruimte. In deze ruimte stonden diverse rijen plastic stoelen klaar, evenals een monnik die nog even zijn laptop op een scherm aansloot. Naast me zat Wendy uit Wales. We moesten lachen om zoveel multimedia op een plek die dat niet gewoon lijkt te zijn. Toen de techniek werkte, stelde Phra KK zich voor. Hij vertelde ons dat ‘Phra’ monnik betekent en dat KK zijn bijnaam is. Vervolgens wat hij benieuwd naar ons en deden we een rondje naam, land van herkomst en meditatie-ervaring. We waren met een kleine dertig mensen, allen afkomstig uit bijna net zoveel landen. De verschillen in mediatie-ervaring bleken groot: van zeer groen zoals ik, tot jarenlange ervaring zoals bijvoorbeeld Elisabeth uit Duitsland die ik in de pauze sprak. De afgelopen maand reisde ze door India waar ze onder meer een tiendaagse retraite in een ashram deed. Dat was vrij pittig, vooral omdat slapen op een matje op de grond moeilijk bleek. KK liet ons na het voorstelrondje weten hoe de dag eruit ging zien: een presentatie over Boeddhisme en meditatie, oefeningen met zit- en loopmeditatie en bij voldoende tijd een rondleiding over het terrein. Hij rondde de intro af door te zeggen dat we hem vandaag niet als leraar maar als vriend moesten zien. Hij verwachtte ook van ons te leren.

KK bleek een prettige vriend. Hij sprak vlot, ging ruimschoots in op vragen en schroomde niet zijn goede gevoel voor humor te gebruiken. Ik zal vanaf nu het toilet ook the happy room noemen. Want, zo legde KK uit, zo ongelukkig je je voelt net voordat je naar het toilet gaat, zo gelukkig, lees: opgelucht, voel je je als je het toilet weer verlaat. Dus. Hieronder een aantal dingen die ik oppikte uit de presentatie: 

• Boeddhisme is niet zozeer een religie als wel een filosofie of lifestyle. Of zoals KK letterlijk zei: "Buddhism is a practical method for liberating oneself from suffering". 
• De kern van het Boeddhisme is de weg naar geluk en dat wat het in de weg staat: het menselijk lijden. Er zijn in dit verband vier uitgangspunten die ‘de nobele waarheden’ genoemd worden: 

1. Leven is lijden. KK vroeg ons de hand op te steken als we geen ervaring met lijden hadden. Niemand stak zijn hand op. Ik moest denken aan René Gudde, filosoof, die bij leven zei: “Het leven is een gedoetje”. En dat is het. Verdriet, ziekte, wanhoop, frustratie, verlies. Niemand ontkomt eraan. 
2. Lijden heeft een oorzaak. KK vroeg ons te denken aan iets dat ons dwars zit. We ontdekten dat het altijd te maken heeft met begeerte, met verlangen, met iets willen wat je niet hebt of iets hebben dat je niet wilt. 
3. Lijden kan beëindigd worden want niets is permanent. Om onder het juk van je verlangens uit te komen is inzicht in jezelf nodig. 
4. De weg naar het einde van het lijden. Boeddhisten kennen in dit verband 'het achtvoudig pad', een serie levensadviezen. KK sprak over het zoeken naar de middenweg en balans tussen denken, spreken en doen. 

• Het hoogste doel is verlichting of nirvana. Er is geen begeerte meer maar innerlijke vrijheid. Geluk. Nog een quote van KK: "Enligtenment has no sign". KK vertelde over een van zijn collega’s die een katholieke monnik bleek te zijn. En na de meditatiedag vond ik bij Backstreet Books, een tweedehands boekwinkel in Chiang Mai, een boek met als ondertitel: On being a faithful Jew and a passionate Buddhist. Het kan naast elkaar bestaan. 
• Door middel van meditatie kun je je geest trainen om in het hier en nu te blijven. Je neemt afstand van stress, angst en frustratie en ontwikkelt inzicht in jezelf en de essentie van het leven. 

Na de presentatie en een eerste kennismaking met zitmeditatie, was het tijd voor de lunch. Elisabeth en ik vonden vrij snel een eettentje net buiten het terrein van Wat Suan Dok waar we een heerlijke soep met rijst, groenten en scampi aten. Overigens zat het laatstgenoemde ingrediënt alleen in mijn soep want Elisabeth is vegetariër. Tijdens de lunch bespraken we hoe moeilijk het is om tijdens het mediteren je gedachten in het moment te houden. Bij mij leek het in het begin nog wel te lukken, maar al snel gingen ze alle kanten op: ik bedacht me dat Wat Suan Dok wel heel dichtbij het vliegveld moest liggen omdat ik de overvliegende vliegtuigen zo goed kon horen, ik vroeg me af waar KK naartoe ging toen ik zijn voetstappen hoorde, er trokken verschillende lunchgerechten aan me voorbij, allemaal mogelijkheden voor de lunchbreak die eraan zat te komen, ik nam mezelf voor om die avond nog een hotel in Luang Prabang (Laos) te boeken, enzovoort, enzovoort. Ik ben ik weet niet hoe vaak opnieuw begonnen met tellen. Dat is namelijk wat KK aanraadde, zeker als je een beginneling bent: tel je ademhaling en elke keer als je gedachten afdwalen, begin je opnieuw. Ik kan je vertellen dat ik na de eerste keer de tien niet meer heb aangetikt. Naast mijn monkey mind moest ik na een minuut of tien ook mijn best doen om niet in slaap te vallen. Het is duidelijk dat hier nog wat oefening nodig is.

Het middagprogramma bevatte een rondleiding over het terrein van Wat Suan Dok (foto onder) en nog twee meditatie oefeningen: een loopmeditatie waarbij je bewust bent van de bewegingen die je maakt en nog een zitmeditatie. De eerste ging me beduidend beter af dan de laatste. KK sloot de dag af met een vragenronde, een soort Monk Chat. Elisabeth vroeg hem waarom monniken niet allemaal vegetarisch eten. Dit bleek te maken te hebben met de afhankelijkheid van aalmoezen. Monniken mogen alleen eten wat ze ontvangen en dat is niet allemaal vegetarisch. Op een vraag naar de typische oranje kleding van monniken was KK niet te beroerd om te laten hoe zijn habijt in elkaar zat (foto onder). Tegen 17.30 uur, een uur later dan de bedoeling was, rondde KK de dag af. In de In de songthaew terug naar het hotel sprak ik nog even na met Kate en Michelle, beiden uit New York. Alledrie waren we onder de indruk van de dag. Daarnaast heb ik natuurlijk m’n kans gegrepen en gevraagd naar de must sees en must do’s als ik in deel 3 van mijn reis aan de oostkust van Amerika ben. Ik begrijp dat ik in ieder geval een drankje van 15 dollar bij Westlight in Brooklyn moet doen. Het uitzicht zou de achterlijke prijs meer dan waard zijn.